NHIỀU CHÍNH SÁCH, LUẬT MỚI CÓ HIỆU LỰC TỪ THÁNG 5.2026

Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025: Tăng cường bảo vệ người gửi tiền

Có hiệu lực từ ngày 01/5/2026, Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, thay thế Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012. Luật quy định toàn diện về hoạt động bảo hiểm tiền gửi, bao gồm quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cũng như trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 áp dụng đối với người được bảo hiểm tiền gửi và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Việc ban hành Luật mới nhằm tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, củng cố niềm tin của người dân đối với hệ thống ngân hàng, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và ổn định kinh tế vĩ mô.

Luật Giám định tư pháp 2025: Hoàn thiện cơ chế giám định trong hoạt động tố tụng

Cũng có hiệu lực từ ngày 01/5/2026, Luật Giám định tư pháp 2025 quy định cụ thể về tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giám định tư pháp; trình tự, thủ tục thực hiện; chi phí, chế độ chính sách và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Luật áp dụng đối với người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp, hội đồng giám định; người trưng cầu, yêu cầu giám định và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực này nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám định, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử, bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong tố tụng.

Nghị định 75/2026/NĐ-CP: Đẩy mạnh cơ chế tự chủ tài chính trong cơ quan nhà nước

Có hiệu lực từ ngày 01/5/2026, Nghị định số 75/2026/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính của cơ quan nhà nước. Nguồn kinh phí thực hiện tự chủ bao gồm ngân sách nhà nước cấp và các nguồn thu hợp pháp khác.

Chính sách này tạo điều kiện để các cơ quan hành chính nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong sử dụng ngân sách, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình, hướng tới xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả.

Nghị định 88/2026/NĐ-CP: Sử dụng hồ sơ học tập suốt đời trên VNeID

Có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, Nghị định số 88/2026/NĐ-CP quy định việc xây dựng và sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được tiếp nhận, lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo sẽ được chia sẻ, liên thông tích hợp tự động trên ứng dụng định danh quốc gia VNelD. Người học tham gia trong hệ thống giáo dục quốc dân được cấp một mã số hồ sơ học tập suốt đời duy nhất theo số định danh cá nhân. Trước khi cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời, các thông tin cơ bản của cá nhân phải được kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Các cá nhân có quyền khai thác dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời của bản thân đã được tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia để sử dụng tương đương cho các loại văn bản giấy liên quan.

Nghị định 90/2026/NĐ-CP: Xử phạt nghiêm hành vi sử dụng thuốc lá điện tử

Cũng từ ngày 15/5/2026, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Chính phủ quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình (trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm).

Biện pháp khắc phục hậu quả được Chính phủ đưa ra là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi nêu trên.

Nghị định cũng quy định rõ các hành vi vi phạm trong hoạt động bán và cung cấp thuốc lá. Theo đó, các điểm bán không treo biển thông báo "không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi" sẽ bị phạt 1-3 triệu đồng.

Mức phạt 3-5 triệu đồng được áp dụng với nhiều hành vi như: Trưng bày quá một bao, một tút hoặc một hộp của mỗi nhãn hiệu thuốc lá tại điểm bán lẻ; bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; kinh doanh thuốc lá không có nhãn hoặc không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.

Với các vi phạm nghiêm trọng, cơ sở kinh doanh còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động 1-3 tháng. Đồng thời, các sản phẩm thuốc lá vi phạm sẽ bị buộc thu hồi, loại bỏ yếu tố sai phạm; nếu không thể khắc phục thì phải tiêu hủy theo quy định

Nghị định 109/2026/NĐ-CP: Tăng chế tài vi phạm hôn nhân và gia đình

Có hiệu lực từ ngày 18/5/2026, Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Nghị định này quy định các hình thức, mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân gia đình. Về hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn, Chính phủ quy định phạt tiền 1-3 triệu đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn; phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án.

Về hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, Nghị định quy định phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ; đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ…Theo quy định cũ, nhóm các hành vi trên chỉ bị xử phạt 3-5 triệu đồng.

Nghị định 133/2026/NĐ-CP: Siết chặt xử phạt vi phạm trong sử dụng điện

Có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, Nghị định số 133/2026/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm trong lĩnh vực điện lực và mức xử phạt tương ứng.

Cụ thể, Nghị định quy định phạt tiền 20-30 triệu đồng đối với người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ mục đích sinh hoạt. Như vậy, chủ nhà có thể bị xử phạt đến 30 triệu đồng nếu áp dụng giá điện sinh hoạt nhưng thu vượt mức quy định.

Ngoài ra, Nghị định quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi cản trở người có thẩm quyền kiểm tra việc sử dụng điện; phạt 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phương tiện, thiết bị hoặc có hành vi khác làm hư hỏng, gây sự cố hệ thống điện của bên bán điện; phạt 5-8 triệu đồng đối với hành vi tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế các thiết bị điện và công trình điện của bên bán điện.

Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia, việc chủ động cập nhật, nắm bắt và thực hiện đúng các quy định mới là yêu cầu cần thiết đối với mỗi cơ quan, tổ chức và cá nhân, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, minh bạch và phát triển bền vững.